Gdy wypożyczacie nasze rowery, często pada pytanie „co zwiedzić w Krakowie?”. Szukacie zabytków dostępnych w rowerowym zasięgu, widoków na Miasto Królów, a czasem po prostu ciekawych miejsc z historią. Jednym z nich, i bez dwóch zdań godnym pięknego miasta, jest klasztor sióstr norbertanek. To w jego dziejach napotykamy bł. Bronisławę, która będzie nam dziś patronem, podczas gdy odwiedzimy salwatorskie zabytki Krakowa rowerem.
Klasztor norbertanek - jak trafić?
Cały zabytkowy kompleks klasztoru norbertanek leży w zachodniej części Krakowa, w dzielnicy Salwator. Dojazd tam rowerem to zaledwie kilkanaście minut od Wawelu ulicą Tadeusza Kościuszki, ale można też skorzystać z linii tramwajowych nr 1 i 2, które zawiozą Was do pętli u samych wrót klasztoru.
W okolicy znajdziecie też kilka innych ciekawych zabytków jak kościół parafialny Najświętszego Salwatora, kaplica bł. Bronisławy (o której za chwilę) i historyczna aleja Waszyngtona z willami.
Okolice klasztoru norbertanek mogą też posłużyć za dobry start dłuższej wycieczki na Kopiec Kościuszki. Trafią się nam również po drodze, gdy zmierzamy lewym brzegiem Wisły do Tyńca. O trasie rowerowej do Tyńca pisaliśmy tutaj oraz opowiadaliśmy na vlogu YouTube.
Norbertanki – kilka słów o historii
Klasztor na Zwierzyńcu (to pochodząca od wsi nazwa tej części Krakowa) wyłania się z mroku średniowiecznych dziejów w 1148 r., kiedy to siostry przybywają do parafii Najśw. Salwatora zaproszone z Czech przez Agnieszkę, żonę księcia Władysława II. Własne zabudowania otrzymują zgodnie z tradycją od rycerza Jaksy Gryfity w 1162 r. podczas tzw. drugiej fundacji.
Następnie klasztor płonie w najeździe tatarskim i przechodzi jeszcze kilka przekształceń po pożarach. Obecną formę przyjmuje w elekcyjnej Rzeczypospolitej po zburzeniu w 1587 r. przez wojska Jana Zamoyskiego w wojnie z Habsburgami. Odbudowano go z inicjatywy ksieni Doroty Kątskiej, postaci ważnej w premonstrateńskiej krakowskiej opowieści.
W nawiedzanej zniszczeniami historii założenia klasztornego zanotujemy jeszcze ruinę z okresu Potopu Szwedzkiego i szczęśliwe uniknięcie kasaty zakonu za czasów oświeconego absolutyzmu pod zaborami.
Ważnym wydarzeniem XIX-wiecznym będzie beatyfikacja średniowiecznej mniszki Bronisławy przez papieża Grzegorza XVI w 1840 r.
Właśnie – kim była Bronisława, że tak dumnie o niej dziś wspominają Krakowianie i patronuje wzgórzom na zachodzie miasta?
Bł. Bronisława – dobroczynność w średniowieczu
Ta najsławniejsza norbertanka, jak chce nowożytna tradycja, miała urodzić się ok. 1200 r. w rodzie Odrowążów, a w zwierzynieckim klasztorze mieszkać od szesnastego roku życia. Wkrótce została jego przełożoną, by w trudnych czasach najazdów tatarskich wraz z innymi siostrami kryć się w znanych do dziś jako Panieńskie Skały wąwozach w okolicy Krakowa.
W chwilach barbarzyńskiej grozy udawała się często na górę Sikornika, nazwaną później górą św. Bronisławy, gdzie miała wizje Chrystusa i Maryji prowadzących współczesnego jej brata dominikanina św. Jacka do niebieskiej chwały.
Umarła w 1259 r. w powszechnej opinii świętości, zapamiętana jako organizatorka dobroczynności i siewca ducha, który podtrzymywał siostry norbertanki w niebezpiecznych czasach. Nieobecna w księgach klasztornych, które spłonęły w XVI w., występuje we wspomnieniach szesnastowiecznych i dokumentach procesu kanonizacyjnego św. Jacka w Bibliotece Watykańskiej.
Klasztor norbertanek – sama budowla
Ze średniowiecznego założenia klasztoru norbertanek do dziś przetrwał tylko romański portal w kruchcie pod wieżą. Mury, które okalają kompleks klasztorny, pochodzą z czasów Władysława Jagiełły i przetrwały niejedno oblężenie. W ramach kompleksu klasztornego funkcjonowały także spichlerze i młyn, obecne w krajobrazie do 1908 r.
Kościół klasztorny pw. św. Augustyna i Jan Chrzciciela to budowla z XVII w., odbudowana po zniszczeniach z 1587 r. Wnętrze jest barokowe i klasycystyczne z XVIII w. Pamiętajmy też, że w skarbcu klasztornym spoczywają natomiast cenne rękopisy i tkaniny.
Na naszej mapie Krakowa klasztor norbertanek to radosne miejsce. Jedna z tradycji z nim związanych to coroczna wizyta Lajkonika na dziedzińcu w Boże Ciało. Stamtąd zaczyna swą podróż ku krakowskiemu Rynkowi Głównemu. A komu trzaśnie buławą po głowie – szczęście gwarantowane…
Zabytki Krakowa rowerem – gdzie dalej prowadzi szlak?
Jeśli zechcecie, od klasztoru norbertanek możecie udać się na północ ulicą św. Bronisławy i dalej Aleją Waszyngtona. Po lewej stronie traficie na malowniczą (w zachodnim słońcu!) drewnianą kaplicę św. Małgorzaty i św. Judyty. Jest to obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej, na który zaprosimy Was jeszcze niejednokrotnie w miejscach takich jak Dębno na naszej wycieczce rowerowej VeloDunajcu czy Lipnica Murowana na wyprawie rowerowej VeloWino Pogórze. Naprzeciw kaplicy zachwyci nas krępy i obronny kościół Najświętszego Salwatora z okalającym go cmentarzem.
Docierając do Kopca Kościuszki drzewiastą aleją biegnącą obok historycznego cmentarza Salwatora, znajdziemy neogotycką kaplicę bł. Bronisławy z 1856 r. Wzniesiono ją w miejscu, gdzie Bronisława miała mieć swoją pustelnię. Kaplica może nam posłużyć za klamrę zamykającą bardzo historyczną wycieczkę rowerową.
Ze wspomnieniem trudnej i bohaterskiej historii zwierzynieckiego klasztoru możemy podziwiać panoramę miasta z Kopca. I łatwiej będzie nam czynić plany, by zobaczyć kolejne zabytki Krakowa rowerem. Zapytajcie nas o ciekawe kierunki przy kawie na Zwierzynieckiej 30 albo oglądajcie nasz kanał YouTube i media społecznościowe.
Tymczasem, odkrywcy Krakowa!
Tomasz, Kraków
Photos: CC BY SA 3.0, Jar.ciurus i Aw58
